ANGELUS MERLATTI

CASUS DOLENS

Sortis humanae voluminibus obscuris, iam inde ab aetate ineunte, parvula quaedam stupentibus permanens membris et, ceteros praeter, nobis aetatis tenellae profecto lugenda, nunciam praecipiti fati furore, febris horrore recidivae vehementerque movetur. Temporumque exitiali tristitia, iacentem instanter in ipsam, nocentior obrepit timor, arteque formidatus praecordia perstringit. Manet nihilominus matri tenuissima spes: at imminentis calamitatis praenuntius ancipiti proelio, vergit maestissimus dies. Caelumque nigris adveniens tenebricum ventis, montis iugum nivale mediamque, die decedente, planitiem occultat. Inamabilis in fenestras frigidusque immittitur ventus: concinentibus motibus, vitreae laminae in circuitu altissimis in tenebris formiduloseque pulsantur. Cum interim pressis et flebilibus modis matrem exterrens, multam ad noctem, iugis furor turbidae tempestatis resonansque producitur. Ecce autem, pugnae discrimine in ipso, in animo validissime pellitur mater: animique ex alto bonisque lateribus, in extrema subolis morte, omnes suppliciter deos cum fide lacessit. Pluvia obstrepente, arentia folia cumulatim continuo leviterque, passim libereque volantia. Suosque intra ipsius parietes, sollicite interea multum prospicit mater, destinatique operis inconfusa viget intentio. Iam vero fastidiosum ponderum pressum animique infractionem adaperit matri demissa filiola voce, invidumque lacrimosa sibique funestum conqueritur fatum. Utraque ardentissime manu et oculis protinus simul, genis flavisque corculi comis iterum saepiusque et iucunde blanditur, studioque recreatur puella statim perspecto. Alacri promptoque vultu lepideque, industria mater laboranti uniceque dilectae animum comem advortit, insuperque plenissima artis huiusmodi, frictionibus dolenti succurrit. Quamvis telis fortunae quam saepissime proposita, aliquantisper mater rerum eventu iuvatur et in praesentia exoritur paululum, et gaudet id ipsum, viviscens, in sinu. Rarius subinde, a natae metu trepida morte, vi repentina ad tempus perculsa, aliquamdiu a pusa longiusque recedit. Sola sub nocte, illacrimat pavitans casu; ampliusque, infortunium graviter ferens vasto silentio, vocem reses, a filia seorsum, per cruciatum non mittit, suosque inanes relegit mente diutinosque labores. Sui atque etiam ipsius angorem corculum ludicre celans, ad puellam propediem curandam, citato regreditur gradu. Hoc in summo discrimine, nemini studio concedens, libens et firmissima astat suumque magnanima sustinet et pervigil munus. Ad se insueta postremo puellula redit. Iamque, adhuc prope intermortuuus, denuo calamitosior renovatur funditus dolor. Genas ipsius effusissime, mente inoblita, lacrimis filiola spargens, "Mater, inquit, nesciens nullo modo cura et angore levari nuntium ob illud a quadam muliere garrula, sibi incautissime nudius tertius allatum, "decursa novissima meta!... Hoc aetatis, o una mihi dulcissima omnium:... ut nequitur comprimi, mater!". Ingeniosa et animo praedita magno, suae ipsius infirmitatis iam hinc maxime conscia suisque diffidens anxiferis rebus, impensius modo id ipsum secum vehementerque exsanguis recogitans, mente turbata dicere pergit: "Nunc intente, quaeso, ea quae instanter sub pectore volvo, feras animo aequo et rem benevolens reputes: ne optatum averseris", non remittens, inquit, voceque supplici exorans, "eo quod abhinc octo diebus, ludum litterarum aequales quaestuose frequentant. Age nunc, cito curriculo mea ipsius officia primaria quandonam, mater, opere summo properabo fortiterque navare, animique eadem ardore? Quandonam, inquam, huic miserae pusae, magis magisque exoptata facultas, multa videlicet et abdita rerum, qualibet inpensa acriterque exploranti? Meque, diis iuvantibus, dignissimam reddere aveo, quae bonis a magistra ac feliciter prober iusteque naturae. Insana iamdiu tempestate, pro dolor! innumerisque corporis incommodis, irrevocabili constantia, ab humana consortione, ab initio indigneque retineor. Ei mihi! mater, meque profecto miserrimam reor: a prima enim aetate, pessime adhuc instructa distineor... Antique ut solita, taedium sine fine mihique totum penitusque sorbendum! Noctuvigila", flebiles in questus sese profundens, voceque miserabilem ad sonum inflexa, nulla mora continuat, "et usque in solitudine et sine motu recubans... Di boni! Quod valde dolendum! Iam dudum desidia viriumque defectione, egens perditaque usquequaque marcesco...". "Ipsamet", inquit haud procul, animumque inspirans ab imo alienaque cogitans mater, "commode nempe calceata comptisque venuste capillis formaeque elegantia, secundum hunc diem, cum honore ludum frequentabis et in gaudium effusa, aliisque condiscipulis omnibus profecto invidenda. Veste etiam quoque superbiens recenti et magnifica quidem, agitansque laetitiam, scholam primulumque introibis novicia puellula discens, et clamor et gaudium tibique placebis. Meis confidito verbis: in incepto ipsa permaneo. Mea conata egomet sine mora rectiusque perficiam, uniceque mihi dilectam ominibus sequar in itinere bonis. Ergo adeo adquiesces, hoc ex sermone, in precibus ratis omnino secura; meque, praeterea, officio satisfacturam, te palam, illico spondeo". Attamen, nocturna huiuscemodi tempestate, nihil superest matri praeter in secreto plorare. Hic, intus in animo tetris circumfunditur tenebris et invadit tristissima Martem; frustra capit conatus suspiratusque haurit acerbos et freta impotentia difficile transit. Fortunaeque cito curriculo vim ingruentem, plus millies, in vanum refringere temptat, et supra quam cuique credibile, nox immensa videtur et concrescit frigore sanguis. Oblato metu, lectulo reclinis, constanter de filia morienti acerbeque laborat: animique gravissima contractione, tardiorem spiritum expedit. Graviore momento fortunae, plus aequo sensim infertur aegritudo, secundoque mater metuit quid agat. Pariterque ut naufragus natans, propriam lucem, ad breve, amarore relinquit. At sese deinde recolligens, vi pugnandoque fungitur inpensius officio, audentiorque, temporum iniquitati, bellatrix obsistit. Lectoque iacenti, o lepidum caput! accurate commodeque persistens religioseque ministrat. Delenificis factis suavique adrisione, iuvantia edit lenitudine verba. Eademque dulcifera aures, ut efficacissima fomenta malorum, iucunde retinniunt. "Alia cura", mater mirabili praedita dolorum patientia et malis delicii invigilans, loqui cum puella simpliciter pergit: "hac in re nobismet favebunt memores superi. Veris aurae felices, vultus nostros, in crastinum beateque mulcebunt, et spirabunt lenissimo motu, et pulchra rutilabit pulchritudine caelum, diesque totos durabit miteque lucebit. Longe gradiens floriferumque aderit vernum suaveolens tempus: idcirco, opinione celerius, rivuli media fluentes per rura, lucidiores scintillabunt adsidueque loquaces. Papilionum plura milia et hirundinum agmina idem, quamlibet liquidum discurrentia per caelum, ore hianti ipsa ducenties iucundiusque, inexpleto lumine inspicies. Ibique tale, ut in fabulis confit, utibile dabitur utique tempus, quale antea nunquam habuisti, planeque id ipsum et libentius praeopto. Nostrum utrique, candida rosa, maxime afflabunt ac dulciter venti; ad tuumque ipsius arbitrium, anima mihi carissima, acosmos nudisque gramina pedibus molliterque ipsissima premes. Quin etiam, herbido in campo bene et beate reclinata, aquam ad vivam, liquido manus sepiusque intinges in rore laetis clamoribus: corculi gaudium egomet, alta quiete graviterque gaudebo. Humerisque infusa capillos laetitiaque per caespitem gestiens, in aprico temet ad libitum oblectare tranquilleque sub divo licebit. Idemque sub tempus, ingens per spatium et singulari perfusa stupore, animo quantumvis et oculis simul, rerum pulchritudinem bonaque cuncta, a specula, summa intueberis voluptate. Inibi, diem spectatrix ad multum manebis, tibique, sollicitudine sublata, indulgebis. Tua praterea sponte et facile etiam, aquis profluentibus cimbulas ex charta, aliam post aliam et composito agmine, tutemet mille hilariorque committes". At puellula statim miscet cum matre aerumnabiles curas, eiusque sollicitum visum, singultiens, miserandum in modum lacessit. Paucis momentis intermissis, sui ipsius angores viribus adaperit exiguis, et: "Mater", inquit valde sibimet timens, "ei mihi! caput et crura nimiopere dolent... Hoc equidem mihi, mater suavissima, non ultra ferendum... Laboriosi ubique et innumeri prope dolores, et trepida metu itemque vertigine miliensque corripior". Deae fatales mortalibus insolitae miseris parcere, et, hora suprema, incolumes sospitesque eosdem dimittere, nunc duriores et implacido odio, ab alto nimiumque festinanter praecipitant moras. Illis fatalibus et firmissimis legibus, novus tremor, matri corde et gemibus trementi, gelidusque currit per ossa: ita ut alteram experiatur misella saeviterque fortunam. Aerumna defectissima fletumque amare resorbens fluentem, motos plorabilis temptat componere fluctus. Iam nunc inexorabile labitur tempus et filiolae mortem multo reformidat magis formidine parens. Vultuque apertissime incerto, re ab ipsa miserabilis exordiens, iterum matrem alloquitur moriens, et: "Mater, mihi studiosa subsidio", maerens spinosis corporis incommodis, inquit, "et pernicibus plantis, amabo, adpropinques... ". Lugubri feritur voce huiuscemodi mater; nocte serum exinde et frigore rigens, flebiles horas ducit silentio sollicitaque futuri. Aliquanto post: "Hinc", rerum ad subita inquit parvula rosa sermonem continuans omnique solatio destituta, "vires celeritudine me ipsam magna deficiunt: nunc magis, pro dolor! magisque frigore laedor. Numquam, ei mihi!, solvor in somnos... Opis aliquid feras extrema duriter patior! huc sospita adsis!". Extemplo puella vagatur parumper errore, anhelitusque latera crudelitate infirmant nefaria multoque moventur labore. Pusae febricitantis cum subito ora, calamitatem dire et infortunium minantia: eademque pannus ut lotus magis impendio luctuoseque pallescunt. Matris in pectus, id ipsum alte descendit omnibusque contremit artubus, nataeque vita magnopere timet. Nec non et parvulae miserae atque infelici, spatio in brevi caligat visus, et curis de instantibus anxia, sibimet vitae necessaria praesidia, supplici postulat voce. Eodemque fere momento, matrem tristis aspiciens, secum quid cogitet tremula, exili retegit sono: "Primum ver", inquit matris amorem sibi magis convertens brevique revirescens, "vitaliter animatum erumpit et omnibus coram, ubiquaque sese splendidissime iactat. Affluensque procedit divitiis, ostentoque per rura laetabili divinoque gemmatum consilio, pervincit. Florumque suaveolens copia, a fronte lauteque proponitur: ergo tollas, quaeso, mater properanter in collum, citoque nitidissimas violas aliosque pulcherrimos flores, una tecum, decerptum eamus, eosque ex arte iubiloque nectemus...". cedit in vanum ultimumque rogatio! Namque, simul hoc dicens, repentino mortis adventu, caesios claudit ocellos saevissimum fatum tempus in omne, ibique pusam breviter quatit frigidus horror. Ideoque, nunc nuper amabilis puella idemque ab initio gravissime dolens in mari fluctuoso, septuennis nunc ipsum, officio cultuque atque etiam fulgore perfusa, lucidas per aëra, comitantibus angelis, init ilicet sedes. Mater autem uti somno ceterisque quietibus nequit: desiderioque autem perfixa, in privato vigilacibus teritur curis. Protenus, ut herbula in campo, canicula flagrante succisa luctu filiae mater tabescit.

Piperanii, die 1-11-2003